Category: ឌីជីថល

Articles on digital literacy, online safety, technology awareness, and responsible digital use. Exploring how digital tools impact daily life, society, and learning.

  • បេសកកម្មសហគមន៍ Google Maps ពីតាកែវ មកភ្នំពេញ ក្នុងថ្ងៃតែមួយ

    បេសកកម្មសហគមន៍ Google Maps ពីតាកែវ មកភ្នំពេញ ក្នុងថ្ងៃតែមួយ

    អ្នកទាំងអស់គ្នាអាចស្គាល់ខ្ញុំតាមវីដេអូ ឬការចែករំលែកអំពីសុវត្ថិភាពឌីជីថល និង Google Maps ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ Google Maps មិនមែនជារឿងថ្មីដែលខ្ញុំទើបនិយាយឡើងទេ។ វាជាដំណើរសាច់រឿងដែលដើរជាមួយខ្ញុំមកយូរហើយ មិនត្រឹមតែជាអ្នកប្រើប្រាស់ទេ ប៉ុន្តែជាអ្នកចូលរួមកែប្រែ តាំងពីខ្ញុំនៅបន្ទាយមានជ័យកាលនោះ ក្នុងការជួយសហគមន៍ Google Maps ផងដែរ និងជាអ្នកជួយគួរផែនទីនៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យយ៉ាងច្រើន។

    ដំបូងៗ ខ្ញុំក៏ដូចមនុស្សទូទៅ ប្រើ Google Maps សម្រាប់រកផ្លូវ ឬរកទីតាំងប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែពេលខ្ញុំចាប់ផ្តើមចូលរួមសហគមន៍ ដោយមានគ្រូម្នាក់កាលរៀននៅសាកលវិទ្យាល័យ គាត់ជាជនជាតិកូរ៉េ បានណែនាំខ្ញុំច្រើន។ ដោយសារខ្ញុំ និងគាត់ជិតស្និទ្ធ កាលនោះខ្ញុំចាំថាគាត់ចេះភាសាខ្មែរ តែអ្នករៀនជាមួយគ្នាស្តាប់មិនសូវបាន។ ខ្ញុំមានតួនាទីរៀនជាមួយគាត់ ហើយជួយពន្យល់បន្តទៅមិត្តភក្រផ្សេងៗទៀត។ គាត់បានណែនាំអោយខ្ញុំស្គាល់ Google Mapmaker, Twitter និងបច្ចេកវិទ្យាជាច្រើនផ្សេងទៀត។

    ចាប់តាំងពីពេលនោះ បន្តិចម្តងៗ ខ្ញុំមិនត្រឹមតែប្រើទេ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមបន្ថែមទីតាំងដែលមិនទាន់មាន កែព័ត៌មានខុស និងព្យាយាមស្វែងយល់ ពីរបៀបដែលដំណើរការរបស់ Google Maps។ ខ្ញុំក៏បានស្គាល់អ្នកចូលរួមកែប្រែដូចគ្នា និងទំនាក់ទំនងគ្នារហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ខ្ញុំចាំបានថា កាលនោះផែនទីនៅលើ Google Maps ស្ទើរតែមិនមានព័ត៌មានច្រើនទេ។ ដោយសារខ្ញុំស្គាល់ភូមិសាស្ត្រក្នុងតំបន់ ខ្ញុំអាចគូរផ្លូវថ្មីបាន ព្រោះកាលនោះ Google Maps អនុញ្ញាតអោយគូរផ្លូវតាមរយៈ Google Mapmaker។ ខ្ញុំបានស្គាល់អ្នកចូលរួមគូរផ្លូវនៅលើ Google Mapmaker ហើយស្គាល់គ្នារហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ ក្រោយមក Google Mapmaker ត្រូវបានបិទ ហើយបន្តមក Local Guides Connect ត្រូវបានបើកដំណើរការ។ ខ្ញុំក៏បានចូលរួមសហគមន៍ Local Guides Connect ប៉ុន្តែកាលនោះខ្ញុំមិនសូវសកម្មទេ មានតែគណនីប៉ុណ្ណោះ។ ទើបតែមួយឆ្នាំចុងក្រោយនេះទេ ដែលខ្ញុំចាប់ផ្តើមសកម្មឡើងវិញ។

    តាមរយៈ Google Local Guides Connect ខ្ញុំបានជួបមនុស្សពីប្រទេសផ្សេងៗ បានឃើញថាសហគមន៍នៅប្រទេសដទៃសកម្មយ៉ាងណា ហើយខ្ញុំក៏សួរខ្លួនឯងថា ហេតុអ្វីកម្ពុជាយើងមិនអាចធ្វើបានដូចគេ?

    ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនៃឆ្នាំ ២០២៥ ខ្ញុំបានរៀបចំ Meet-up ជាច្រើន បានចែករំលែកអំពី Google Maps និងបានចូលរួមក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យករណីពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រើ Maps និងការរំលោភបំពានផ្សេងៗ។ ក្នុងដំណើរនោះ ខ្ញុំបានឃើញផ្ទាល់ថា ផែនទីអាចមានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ច និងជំរុញវិស័យទេសចរណ៍ក្នុងប្រទេសយ៉ាងណា។ នេះហើយជាមូលហេតុដែលធ្វើអោយខ្ញុំមិនមើល Google Maps ជាកម្មវិធីធម្មតាទេ ប៉ុន្តែជាវេទិកាសាធារណៈដែលយើងទាំងអស់គ្នាត្រូវចូលរួមថែរក្សា។

    ឆ្នាំ ២០២៦ ខ្ញុំសម្រេចថា ខ្ញុំមិនត្រឹមតែចែករំលែកអំពី Google Maps តាមអនឡាញទេ ខ្ញុំចង់ជួបមនុស្សផ្ទាល់។ ខ្ញុំចង់អង្គុយជុំគ្នា បើក Laptop និងទូរស័ព្ទ ហើយមើលផែនទីប្រទេសយើងជាមួយគ្នា។ ដូច្នេះ ខ្ញុំបានបង្កើត Meetup មួយលើ Local Guides Connect មានឈ្មោះថា “Mastering Google Maps” ហើយដោយសារខ្ញុំមានបេសកកម្មទៅតាកែវរួចហើយ ខ្ញុំសម្រេចធ្វើវាពីរទីកន្លែង ក្នុងថ្ងៃតែមួយ។

    ព្រឹក – តាកែវ (9:00 AM – 11:00 AM)

    #2-2026: Mastering Google Maps – Community Sharing in Takeo

    ថ្ងៃទី: ថ្ងៃសៅរ៍ ទី 21 កុម្ភៈ 2026
    ម៉ោង: 9:00 ព្រឹក – 11:00 ព្រឹក
    ទីតាំង: ខេត្តតាកែវ
    រយៈពេល: 2 ម៉ោង (អនុវត្តជាក់ស្តែង)

    ព្រឹកថ្ងៃសៅរ៍ ទី 21 កុម្ភៈ 2026 ខ្ញុំនិងទៅតាកែវ ខ្ញុំនិងរៀបចំការជួបជុំតូចមួយ មានអ្នកចូលរួមប្រហែលប្រាំទៅដប់នាក់ តាមជាក់ស្ដែងមានអ្នកចាប់អារម្មណ៍ចូលរួមឬអត់ ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ ចំនួនមិនមែនជារឿងសំខាន់ទេ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺការចាប់ផ្តើមសកម្មភាពសហគមន៍ឌី​ជីថល។ វាគ្រាន់តែជាការអង្គុយជុំគ្នា មិនមានការរៀបចំផ្លូវការអ្វីឡើយ មិនមានស្លាយធំៗ និងមិនមានពាក្យបច្ចេកទេសស្មុគស្មាញ។ ខ្ញុំគ្រាន់តែជជែកគ្នាពីរបៀបដែលពួកគេប្រើ Google Maps រាល់ថ្ងៃ។

    បន្ទាប់មក យើងចាប់ផ្តើមបើកផែនទីតាកែវមើលជាមួយគ្នា។ មានទីតាំងខ្លះដែលព័ត៌មានមិនទាន់គ្រប់ មានទីតាំងខ្លះម៉ោងបើកបិទមិនត្រឹមត្រូវ និងមានទីតាំងខ្លះមិនទាន់មានម្ចាស់មកគ្រប់គ្រង ឬមានអ្នកគ្រប់គ្រងខុស។ ពេលនោះ ខ្ញុំបានចែករំលែកលម្អិតថា ពួកគេមិនត្រឹមតែជាអ្នកប្រើប្រាស់ទេ ប៉ុន្តែអាចក្លាយជាអ្នកកែប្រែបាន។ ពួកគេអាចបន្ថែមទីតាំងលើ Google Maps អាចកែតម្រូវព័ត៌មាន (Suggest Edit) និងអាចសរសេរមតិយោបល់ (Review) ដែលមានប្រយោជន៍សម្រាប់អាជីវកម្មបាន។

    មានអ្នកខ្លះសាកល្បងបន្ថែមព័ត៌មានភ្លាមៗ មានអ្នកខ្លះសរសេរមតិយោបល់ (Review) ដោយត្រឹមត្រូវ និងលម្អិតជាងមុន។ ខ្ញុំបានឃើញថា ពេលមនុស្សយល់ថា ពួកគេអាចចូលរួមចំណែកបាន ពួកគេផ្លាស់ប្តូរពីអ្នកប្រើធម្មតា ទៅជាមនុស្សដែលមានទំនួលខុសត្រូវលើព័ត៌មានសាធារណៈ និងការចូលរួមចំណែកវិជ្ជមាន។

    ខ្ញុំក៏បាននិយាយអំពី Google Business Profile ដល់ពួកគេផងដែរ ព្រោះនៅខេត្ត អាជីវកម្មតូចៗជាច្រើនមិនដឹងថា ពួកគេអាចកាន់កាប់ទីតាំងឌីជីថលលើ Google Maps (Claim) ទីតាំងរបស់ខ្លួនបាន។ ពេលម្ចាស់ហាងមិនដឹង អ្នកផ្សេងអាចកែប្រែព័ត៌មានខុសៗបាន។ ពេលព័ត៌មានខុស អ្នកដំណើរខាតពេល ហើយអាជីវកម្មក៏ខាតឱកាសផងដែរ។ សម្រាប់ខ្ញុំ វាមិនមែនជារឿងបច្ចេកវិទ្យាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជារឿងសេដ្ឋកិច្ច និងទំនួលខុសត្រូវសង្គមផងដែរ។

    រសៀល – ភ្នំពេញ (3:00 PM – 5:00 PM, Chrong Baitong)

    #2-2026: Mastering Google Maps – Community Sharing in Phnom Penh

    ថ្ងៃទី: ថ្ងៃសៅរ៍ ទី 21 កុម្ភៈ 2026
    ម៉ោង: 3:00 រសៀល – 5:00 ល្ងាច
    ទីតាំង: Chrong Baitong, ផ្លូវ 60m ហ៊ុន សែន, ភ្នំពេញ
    រយៈពេល: 2 ម៉ោង (អនុវត្តជាក់ស្តែង)

    ក្រោយបញ្ចប់ការជួបជុំនៅតាកែវ ខ្ញុំធ្វើដំណើរត្រឡប់មកភ្នំពេញវិញនៅរសៀលថ្ងៃដូចគ្នា។ ខ្ញុំត្រូវជិះម៉ូតូមកភ្នំពេញ វាហាក់ដូចជាប្រញាប់បន្តិច ប៉ុន្តែដោយសារជាផ្លូវតែមួយ ហើយខ្ញុំចង់ឈ្លៀតពេលកុំអោយខាត ដូច្នេះ ខ្ញុំក៏សម្រេចបន្តកម្មវិធីនៅភ្នំពេញផងដែរ។

    ខ្ញុំបានរៀបចំការជួបជុំមួយទៀតនៅកាហ្វេ ជ្រុងបៃតង ចាប់ពីម៉ោង 3:00 រសៀល ដល់ម៉ោង 5:00 ល្ងាច។ វាជាការជួបជុំបែបអនុវត្តដូចគ្នា អ្នកចូលរួមត្រូវចំណាយថ្លៃកាហ្វេរៀងខ្លួន ហើយអ្នកដែលចាប់អារម្មណ៍ចូលរួម ត្រូវយកកុំព្យូទ័រ ថេប្លេត និងទូរស័ព្ទមក ដោយដំឡើង Google Maps ជាស្រេច។

    នៅភ្នំពេញ បញ្ហាផែនទីមានលក្ខណៈខុសពីខេត្ត។ មានទីតាំងជាន់គ្នា (Duplicate) មតិយោបល់ (Review) ខ្លះមិនសមរម្យ ឬមិនមានគុណភាព ហើយមានអាជីវកម្មជាច្រើនដែលមិនទាន់ស្នើសុំ (Claim) ទីតាំង។ ការពិភាក្សាក៏ស៊ីជម្រៅជាងមុន ព្រោះអ្នកចូលរួមខ្លះបានប្រើ Google Maps យូរមកហើយ ប៉ុន្តែមិនធ្លាប់គិតពីផលប៉ះពាល់នៃ Rating ឬមតិយោបល់ដែលពួកគេសរសេរ។

    ខ្ញុំបាននិយាយថា ពាក្យមួយឃ្លាអាចប៉ះពាល់ដល់អាជីវកម្មមួយបាន។ Review មិនមែនសរសេរដើម្បីអោយបានពិន្ទុទេ ប៉ុន្តែសរសេរដើម្បីជួយអ្នកដទៃធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត។ ពេលយើងសរសេរដោយមានទំនួលខុសត្រូវ វាមិនត្រឹមតែជួយអ្នកប្រើ Maps ទេ ប៉ុន្តែជួយអាជីវកម្ម និងសហគមន៍ទាំងមូលផងដែរ។

    Meet-up ទាំងពីរនេះ មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍ធំទេ ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ វាជាជំហានមួយក្នុងបេសកកម្មធំជាងនេះ។ ខ្ញុំចង់អោយសហគមន៍ Local Guides នៅកម្ពុជា មានសកម្មភាពពិតប្រាកដ មិនត្រឹមតែមានឈ្មោះនៅលើ Profile ប៉ុណ្ណោះ។ ខ្ញុំចង់អោយមានការជួបគ្នា ការចែករំលែក ការសហការណ៍ និងការគាំទ្រគ្នា។ ខ្ញុំចង់អោយមនុស្សយល់ថា ផែនទីប្រទេសយើង មិនមែនជារបស់អ្នកណាម្នាក់ឯងទេ ប៉ុន្តែជារបស់យើងទាំងអស់គ្នា។

    ខ្ញុំមិនធ្វើ Meetup ដើម្បីបង្ហាញថាខ្ញុំសកម្មប៉ុន្មានទេ។ ខ្ញុំធ្វើវា ព្រោះខ្ញុំជឿថា បើគ្មានអ្នកចាប់ផ្តើម វានឹងនៅស្ងៀមដដែល។ បើថ្ងៃណាមួយ មានអ្នកផ្សេងរៀបចំ Meetup នៅខេត្តផ្សេងៗ ដោយមិនចាំបាច់មានខ្ញុំ នោះវាជាជោគជ័យពិតប្រាកដសម្រាប់សហគមន៍យើង។

    ការចាប់ផ្តើមពីតាកែវ មកភ្នំពេញ ក្នុងថ្ងៃតែមួយ សម្រាប់ខ្ញុំ មិនមែនជាការធ្វើពីរព្រឹត្តិការណ៍ទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ជាក់មួយថា សហគមន៍អាចរីកចម្រើន ប្រសិនបើយើងសម្រេចចិត្តចាប់ផ្តើម។

    ដោយក្ដីជឿលើការចែករំលែក និងសហគមន៍

  • ខ្ញុំសម្រេចចិត្តធ្វើវីដេអូព្រមានអំពីបោកប្រាស់ “Update 5G” ហនិភ័យដោយសារ “OTP”

    ខ្ញុំសម្រេចចិត្តធ្វើវីដេអូព្រមានអំពីបោកប្រាស់ “Update 5G” ហនិភ័យដោយសារ “OTP”

    មានមិត្តភក្តិខ្ញុំម្នាក់នៅសៀមរាប បានប្រាប់ខ្ញុំអំពីសាច់រឿងជាច្រើន ដែលគាត់បានឃើញដោយផ្ទាល់ ជនរងគ្រោះចាញ់បោក និងរងគ្រោះដោយសារជនបង្កហេតុដែលកំពុងរីករាលដាល ដោយមិនទាន់មានដំណោះស្រាយច្បាស់លាស់។ ពេលនោះ ខ្ញុំចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ថា រឿងនេះមិនគួររក្សាទុកជារឿងឯកជនទៀតទេ ប៉ុន្តែគួរត្រូវបានចែករំលែកទៅសាធារណៈជន។

    ប៉ុន្មានសប្ដាហ៍ចុងក្រោយនេះ ខ្ញុំក៏បានឮ និងបានជួបករណីជាក់ស្តែងជាច្រើនដែរ។ មនុស្សខ្លះបាត់លេខទូរស័ព្ទ មនុស្សខ្លះបាត់ Facebook មនុស្សខ្លះបាត់ Telegram ហើយមានករណីធ្ងន់ៗ គឺបាត់លុយក្នុង App ធនាគារ។ អ្វីដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រួយបារម្ភបំផុត គឺជនរងគ្រោះភាគច្រើន មិនមែនជាមនុស្សមិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬមិនយកចិត្តទុកដាក់ទេ ប៉ុន្តែជាមនុស្សធម្មតា ដែលគ្រាន់តែ “ជឿ” ពាក្យថា Update ប្រព័ន្ធ 5G ប៉ុណ្ណោះ។

    អ្វីដែលខ្ញុំបារម្ភខ្លាំងជាងគេ គឺចាស់ៗ អ៊ុំពូមីង ឬបងប្អូនដែលតាមមិនទាន់បច្ចេកវិទ្យា ដែលអាចហៅបានថា ជា “អនក្ខរជនឌីជីថល”។ នេះជារឿងដែលខ្ញុំតែងតែបារម្ភមកតាំងពីដើម ហើយក៏ជាមូលហេតុសំខាន់មួយដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំមិនអាចមើលរំលងរឿងនេះបាន។

    ខ្ញុំសម្រេចចិត្តធ្វើវីដេអូមួយ អំពីបោកប្រាស់ក្លែងបន្លំជាបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ ដែលអះអាងថាជួយ “Update 5G” ហើយស្នើឱ្យផ្តល់លេខកូដ OTP។ ជនខិលខូចប្រើប្រាស់គ្រប់វិធីដើម្បីបោកបញ្ចោត ពិសេសការតាមការពេញនិយមនៃបច្ចេកវិទ្យា (Trend)។ នៅពេលដែលពាក្យ 5G កំពុងត្រូវគេនិយាយច្រើន នោះវាក៏ក្លាយជាឧបករណ៍សម្រាប់ការបោកប្រាស់ផងដែរ។

    វីដេអូនេះ ខ្ញុំមិនធ្វើដើម្បីរក views ច្រើន ឬ engagement ឲ្យល្បីល្បាញទេ ប៉ុន្តែជាវីដេអូដែលខ្ញុំមានអារម្មណ៍ថា “ត្រូវតែធ្វើ”។ ព្រោះជនរងគ្រោះមានច្រើន ហានិភ័យកើតឡើងដដែលៗ ហើយទម្រង់បោកប្រាស់ក៏ស្រដៀងគ្នា។ ប្រសិនបើវីដេអូបែបនេះមានអ្នកទស្សនាច្រើន នោះមានន័យថា មនុស្សមួយចំនួនអាចយល់បានបន្ថែមមួយជំហាន នៃសុវត្ថិភាពឌីជីថល។

    ពេលស្តាប់ការតេ ឬការខល មកបែបនេះ ប្រសិនបើអ្នកមិនស្គាល់បច្ចេកទេសច្បាស់ ឬមិនយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា ពាក្យដូចជា 5G, Update, Verification ឬ OTP សុទ្ធតែស្តាប់ទៅពិបាកយល់ ហើយធ្វើឲ្យ ចាស់ៗ អ៊ុំពូមីង ឬបងប្អូន មិនយល់ នេះហើយជាចំណុចដែលជនខិលខូចយកមកប្រើប្រាស់។ ពួកគេមិនបោកដោយបង្ខំទេ ប៉ុន្តែបោកដោយការបង្កើតការជឿទុកចិត្ត ពួកគេតេ ឬខល ទៅកាន់មនុស្សរាប់រយរាប់ពាន់នាក់ ច្បាស់ណាស់ អ្នកអាចជាប៉ះជនរងគ្រោះ ពេលថ្ងៃណាមួយ ហើយពួកគេក៏បានសម្រេចដែលបានរកឃើញអ្នកដែលចូលសូងរបស់គេ។

    ក្រែងយើងមិនស្កាល់អ្វីទៅជា OTP ពាក្យថា OTP នេះគឺមកពីពាក្យពេញមានន័យថា One-Time Passwordលេខសម្ងាត់ប្រើបានតែម្តង។ វាជាលេខកូដខ្លីៗ (ភាគច្រើន 4–6 ខ្ទង់) ដែលប្រព័ន្ធផ្ញើមកអ្នក តាម SMS, WhatApps, Telegram ឬ Email ដើម្បី បញ្ជាក់ថា “អ្នកគឺជាម្ចាស់គណនីពិត”

    OTP ត្រូវបានប្រើនៅពេល៖

    • ចូលគណនី (Facebook, Email, Telegram…)
    • ផ្លាស់ប្តូរពាក្យសម្ងាត់
    • បញ្ជាក់ប្រតិបត្តិការក្នុង App ធនាគារ
    • ផ្លាស់ប្តូរ SIM ឬ eSIM

    ចំណុចសំខាន់បំផុតដែលត្រូវចងចាំ៖ OTP គឺដូចជា សោផ្ទះឌីជីថល
    អ្នកណាបាន OTP = អាចចូលផ្ទះ ឬ ជីវិតឌីជីថលរបស់អ្នកបាន។

    បច្ចុប្បន្ននេះ ជនខិលខូចបានប្តូរយុទ្ធសាស្ត្រពីការផ្ញើសារ ឬ Link បោកប្រាស់ មកប្រើ “ការខល” ដោយផ្ទាល់ ដើម្បីបង្កើតការជឿទុកចិត្ត។ ពួកគេក្លែងបន្លំជាបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ ហៅមកអះអាងថា កំពុងជួយ Update ប្រព័ន្ធ 5G ឬកែប្រែបណ្តាញ ដើម្បីឲ្យលេខទូរស័ព្ទដំណើរការល្អជាងមុន។

    ក្នុងអំឡុងពេលខល ជជែក ឬសន្ទនា ពួកគេប្រើពាក្យបច្ចេកទេស និងសំឡេងនិយាយដែលធ្វើឲ្យមនុស្សជឿថា ជាបុគ្គលិកពិតប្រាកដ។ បន្ទាប់មក ពួកគេនឹងប្រាប់ថា ប្រព័ន្ធត្រូវការការផ្ទៀងផ្ទាត់ ហើយស្នើឱ្យម្ចាស់លេខទូរសព្ទ រកមើលលេខកូដ OTP ដែលទើបតែបានផ្ញើមកតាម SMS។ នៅពេលនោះ ប្រសិនបើអ្នកមិនបានយល់ក៏អាចផ្តល់ OTP ដែលជា “សោសម្ងាត់ឌីជីថល” របស់ខ្លួនឲ្យទៅជនបោកប្រាស់។

    បន្ទាប់ពីបាន OTP ជនខិលខូចអាចដំណើរការផ្លាស់ប្តូរ SIM ទៅជា eSIM ឬធ្វើឲ្យ eSIM ដំណើរការនៅលើឧបករណ៍របស់ពួកគេ ឬតាមវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ ដែលគេបានរៀបចំ។ ក្នុងរយៈពេលខ្លី លេខទូរស័ព្ទរបស់ជនរងគ្រោះអាចផ្តាច់សេវា ឬមិនអាចទទួលការហៅ និងសារ បានទៀត ខណៈដែលការគ្រប់គ្រងលេខបានទៅដល់ដៃអ្នកដទៃ។

    នៅចំណុចនេះ ជនរងគ្រោះភាគច្រើនគិតថា ជាបញ្ហាបណ្តាញ ឬបញ្ហាបច្ចេកទេសធម្មតា ប៉ុន្តែនៅពេលដឹងខ្លួនវិញ គណនី Social Media, Email និង App ធនាគារ ត្រូវបានចូលប្រើរួចហើយ។ វិធីសាស្ត្រនេះ បង្ហាញថា ការខលមកសុំ OTP មួយដង អាចនាំទៅកាន់ការបាត់បង់ធ្ងន់ធ្ងរ ក្នុងជីវិតឌីជីថលរបស់មនុស្សម្នាក់។

    ខ្ញុំក៏សម្រេចធ្វើវីដេអូនេះ ដោយមានគោលបំណងតែមួយ គឺឲ្យមនុស្ស ដឹងពីការព្រមាន យល់ដឹងបន្ថែម និងបានរំលឹក កុំអោយយឺតពេល។ មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែតាមដានព័ត៌មានបច្ចេកវិទ្យាទេ ហើយក៏មិនមែនគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែដឹងថា ក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទ មិនដែលសុំ OTP តាមទូរស័ព្ទឡើយ។ ខ្ញុំធ្វើវីដេអូអំពីសុវត្ថិភាពឌីជីថលមកច្រើនហើយ ប៉ុន្តែខ្លះៗត្រូវធ្វើឡើងវិញ ធ្វើរហូតដល់មនុស្សយល់ តែប្រាកដណាស់ មិនអាចទៅរួចទេ មនុស្សជាចច្រើន ច្បាស់ជាមិនបានឃើញគ្រប់គ្នា ហើយរូបភាពថ្មីក៏ចេះតែកើតមានឡើងដែរ ហើយការបោកប្រាស់ក៏មានរូបភាពថ្មីរហូតដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំសង្ឃឹមថាយើងអាចចូលរួមការជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យទាំងអស់នោះបាន។

    សម្រាប់ខ្ញុំ ការចែករំលែកបែបនេះ មិនមែនជាការចោទប្រកាន់ស្ថាប័នណាមួយទេ ប៉ុន្តែជាការរំលឹកប្រជាពលរដ្ឋទូទៅថាថា ជីវិតឌីជីថលរបស់យើង កំពុងភ្ជាប់គ្នាជ្រៅជាងមុន ហើយការធ្វេសប្រហែសតូចមួយ អាចប៉ះពាល់ធំបាន ដូចជាបាត់បង់លុយ គេក្លែងបំន្លំគណនីរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា។

    វីដេអូពេញអាចមើលបាននៅទីនេះ៖

    ប្រសិនបើវីដេអូនេះ អាចជួយឲ្យមនុស្សម្នាក់ មិនអោយ OTP មិនបាត់គណនី ឬមិនបាត់លុយ នោះវាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ខ្ញុំហើយ។ សុវត្ថិភាពឌីជីថល មិនមែនជារឿងឆ្ងាយទេ វាជារឿងនៅជិតខ្លួនយើងរាល់ថ្ងៃ។

    សូមអោយសុវត្ថិភាពទាំងអស់គ្នា!

  • តើខ្ញុំជាអ្នកផលិតមាតិកា? ប្លក់ក័រ  (Blogger) ឬ វីឡក់ក័រ (Vlogger)

    តើខ្ញុំជាអ្នកផលិតមាតិកា? ប្លក់ក័រ (Blogger) ឬ វីឡក់ក័រ (Vlogger)

    អត្ថបទខាងលើនេះ គឺជាអត្ថបទប្លក់បន្តបន្ទាប់ពីដំណើរសាច់រឿងរបស់ខ្ញុំ ដែលខ្ញុំបានចាប់ផ្ដើមសរសេរឡើងវិញក្នុងឆ្នាំ២០២៦ តាមរយៈអត្ថបទ”ខ្ញុំចាប់ផ្ដើមការសរសេរប្លក់ឡើងវិញ ក្នុងឆ្នាំ២០២៦” និង “សាច់រឿងខ្ញុំ និងការចូលរួមសហគមន៍បកប្រែភាសាខ្មែរ” ជាអត្ថបទដែលខ្ញុំបានយកមកធ្វើជាអត្ថបទចាប់ផ្ដើមនៃការសរសេរប្លក់ – រឿងរាវរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំក៏សម្រេចថា ខ្ញុំសម្រេចថាការសរសេរប្លក់នេះ ដោយមិនចាំបាច់រៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធអ្វីជាក់លាក់ទេ មានពេលច្បាស់លាស់ ព្រោះអ្វីដែលខ្ញុំសរសេរ គឺជាអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រ និងឆ្លងកាត់មកជាក់ស្តែង និងស្របតាមពេលវេលាប៉ុណ្ណោះ។

    មានពេលមួយ ប្អូនប្រុសម្នាក់បានសួរខ្ញុំថា «បងជាអ្នកផលិតមាតិកាមែនទេ?» សំណួរនេះ មិនមែនធ្វើអោយខ្ញុំចម្លើយភ្លាមៗបានទេ ព្រោះវាជាសំណួរដែលធ្វើអោយខ្ញុំត្រូវត្រឡប់ទៅគិតអំពីខ្លួនឯង។ ប្រសិនបើសួរក្នុងបរិបទការងារ ឬក្នុងនាមជាអ្នកសហការ ខ្ញុំអាចឆ្លើយថា ខ្ញុំជាអ្នកផលិតមាតិកាបាន ប៉ុន្តែបើជាអ្នករាប់អាន ឬអ្នកដែលតាមដានខ្ញុំ ខ្ញុំវិញមិនសូវស្រួលចិត្តប្រើពាក្យនោះឡើយ។ ប្រហែលជាព្រោះសម្រាប់ខ្ញុំ ការផលិតមាតិកា គ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃដំណើរ មិនមែនជាអត្តសញ្ញាណទាំងមូល។

    ដោយសារតែសំណួរនេះ ត្រូវបានសួរមកជាញឹកញាប់ ជាពិសេសពីអ្នកដែលស្គាល់ខ្ញុំតាមរយៈវីដេអូ ខ្ញុំក៏សម្រេចចិត្តសរសេរអត្ថបទមួយឡើង ដើម្បីពន្យល់អោយបានច្បាស់ជាងពាក្យតែមួយម៉ាត់។ វាមិនមែនជាការឆ្លើយសំណួរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាឱកាសអោយខ្ញុំត្រឡប់ទៅមើលដំណើរទាំងមូល ដែលខ្ញុំបានឆ្លងកាត់មក។

    បើអោយរៀបរាប់អោយលម្អិត ដំណើរនេះប្រហែលជាត្រូវការសៀវភៅមួយក្បាល ទើបគ្រប់គ្រាន់។ ដូច្នេះ អត្ថបទនេះ គ្រាន់តែជាអ្វីដែលខ្ញុំសរសេរទុកអាន ជាអនុស្សាវរីយ៍មួយ និងជាការត្រឡប់ទៅនឹកដល់សាច់រឿងចាប់ពីកុមារភាព នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យ រហូតមកដល់ការរស់ និងធ្វើការនៅទីក្រុងភ្នំពេញ។

    កាលពីខ្ញុំនៅក្មេងរៀនបឋមសិក្សា ប្រហែលជាថ្នាក់ទី៥ រឿងដែលខ្ញុំនៅចាំបានច្បាស់ជាងគេ គឺសាច់រឿងមួយដែលពាក់ព័ន្ធនឹងមិត្តភក្រម្នាក់ ដែលលក់នំកងនៅសាលារៀនបឋមសិក្សា យើងអាចហៅគាត់បានថា គឹមស៊ូ ។ អ្វីដែលខ្ញុំរៀនពីគាត់ គឺការរៀនរស់ដោយខ្លួនឯង ការទទួលខុសត្រូវ និងការតស៊ូ។ កាលនោះ បើខ្ញុំចាំមិនខុស យើងប្រហែលជាមានអាយុជាងដប់ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែសាច់រឿងនោះ បានធ្វើអោយខ្ញុំចាំមិនភ្លេចរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ ទោះបីខ្ញុំមិនដឹងច្បាស់ថា ហេតុអ្វីបានជាវានៅជាប់ក្នុងចិត្តខ្ញុំយ៉ាងនេះក៏ដោយ។

    គឹមស៊ូ គាត់ជាមិត្តភក្រដែលចូលចិត្តជជែកលេង រួសរាយ រាប់អានមិត្តភក្រដូចក្មេងដទៃទៀតដែរ ប៉ុន្តែជីវភាពគ្រួសាររបស់គាត់លំបាកខ្លាំងណាស់។ តាមអ្វីដែលខ្ញុំចាំ គាត់រស់នៅជាមួយម្ដាយចាស់ម្នាក់ ដែលធ្វើនំកងលក់។ ខ្ញុំធ្លាប់ទៅផ្ទះគាត់ម្ដង ហើយបានឃើញថា ម្តាយកូនទាំងពីរ រស់នៅត្រឹមជ្រុងផ្ទះរបស់អ្នកដទៃមួយជ្រុងប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារកត្តាជីវភាពនេះហើយ គាត់ត្រូវរកលុយបន្ថែម ដោយការលក់នំកង ដើម្បីជួយគ្រួសារ និងមានប្រាក់ខ្លះសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវភាព។

    ខ្ញុំបានឃើញដោយផ្ទាល់ពីរបៀបដែលគាត់ខិតខំប្រឹងប្រែង ដើម្បីរស់ និងបន្តជីវិតទៅមុខ។ នេះអាចជាមេរៀនមួយ ដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រតាំងពីក្មេង។ នៅពេលនោះ ខ្ញុំមិនទាន់យល់ច្បាស់ថា ជីវិតមានន័យដូចម្តេចទេ ប៉ុន្តែរូបភាពនោះ បាននៅជាប់ក្នុងចិត្តខ្ញុំយូរណាស់ ហើយក្លាយជាចំណងចាំមួយ ដែលខ្ញុំមិនដែលភ្លេច។

    ពេលខ្ញុំចូលអនុវិទ្យាល័យ គឹមស៊ូក៏បាត់ដំណឹងទៅ ប៉ុន្តែការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់គាត់ នៅតែជាមេរៀនមួយដែលខ្ញុំបានរៀនពីគាត់។ ខ្ញុំចាំបានថា កាលនោះ ខ្ញុំនៅបឋមសិក្សា ខ្ញុំក៏ធ្លាប់លក់នំតាមគាត់ ដើម្បីរកចំណូលបន្ថែម គាត់លក់នំកង ខ្ញុំលក់ចេកឆាប។ ខ្ញុំដឹងថា ខ្ញុំមានលទ្ធភាពខ្លះ មានលុយទៅរៀនបាន ប៉ុន្តែការធ្វើដូចគាត់ ធ្វើអោយខ្ញុំអាចរកលុយបន្ថែម និងរៀនពីការធ្វើការដោយខ្លួនឯងផងដែរ។

    ការចេញលក់នំនោះ បានបង្រៀនខ្ញុំអំពីទំនាក់ទំនងជាមួយមនុស្ស ការហ៊ាននិយាយ និងការជជែកជាមួយមនុស្សច្រើន។ ទុនបទពិសោធន៍តូចៗទាំងនេះហើយ ដែលអនុញ្ញាតអោយខ្ញុំមានឱកាសចូលរួមការងារសង្គមដំបូង ក្នុងតួនាទីមិត្តអប់រំមិត្ត នៅពេលខ្ញុំចូលអនុវិទ្យាល័យ។

    ការងារជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តនេះ តម្រូវអោយខ្ញុំចេញពីម៉ោងរៀន ធ្វើទំនាក់ទំនងជាមួយមិត្តភក្រជាច្រើន ហ៊ានទៅនិយាយអំពីការអប់រំ ការគេចពីគ្រឿងញៀន និងសុខភាពបន្តពូជ។ វាមិនមែនជារឿងងាយស្រួលសម្រាប់ក្មេងម្នាក់ទេ ប៉ុន្តែវាបង្រៀនខ្ញុំអោយចេះនិយាយ ចេះស្តាប់ និងយល់ថា ការចែករំលែកអ្វីមួយទៅអ្នកដទៃ ក៏ជាវិធីមួយដែលធ្វើអោយខ្លួនឯងរៀន និងធំឡើងផងដែរ។

    ក្រោយមក ពេលខ្ញុំចូលវិទ្យាល័យ ខ្ញុំបានចូលរួមការងារក្រៅសាលាជាមួយអង្គការសមាគមន៍យុវជនខ្មែរ (KYA) ដែលធ្វើការជាមួយយុវជន និងសហគមន៍ ក្រោមគម្រោងមួយមានឈ្មោះ Youth Learning Center (YLC)។ ការងារនេះ បានបង្រៀនអោយខ្ញុំចាប់ផ្តើមរៀនធ្វើការជាក្រុម កាលនោះគេហៅថា ក្លឹបយុវជន ដែលជាក្រុមតូចៗ ប្រមូលគ្នាដើម្បីរៀនពីការចងក្រងជាក្រុម ការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធ ការធ្វើការងារតូចៗ និងការបង្កើតគំនិតថ្មីៗ ដើម្បីអប់រំ និងចែករំលែកទៅកាន់សហគមន៍។

    បទពិសោធន៍កាលនោះ ខ្ញុំមិនអាចរៀបរាប់អស់បានទេ ព្រោះមានរឿងជាច្រើនដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រ ចាប់ពីរបៀបគ្រប់គ្រងការប្រជុំសហគមន៍ខ្នាតតូចៗ ការបែងចែករចនាសម្ព័ន្ធក្រុមក្លឹប ការកំណត់តួនាទីផ្សេងៗ ដូចជា ប្រធានក្រុម និងហិរញ្ញិក។ បើនិយាយទៅ វាហាក់ដូចជារឿងមិនធំដុំអ្វីឡើយ ប៉ុន្តែសម្រាប់ខ្ញុំ វាជាមូលដ្ឋានសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ដែលខ្ញុំបានយកទៅប្រើប្រាស់នៅពេលក្រោយ ក្នុងការងារសហគមន៍ និងការរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នានា រួមទាំងការងារជាមួយបារខែមភ្នំពេញផងដែរ។

    ការងារនោះហើយ ដែលធ្វើអោយខ្ញុំយល់អំពីតម្លៃនៃការចែករំលែក និងឥទ្ធិពលជាវិជ្ជមាន ដែលអាចកើតឡើង នៅពេលយើងជួយផ្សព្វផ្សាយអំពីការបង្ការគ្រឿងញៀន និងការអប់រំទៅកាន់សហគមន៍។ តាមរយៈបទពិសោធន៍ទាំងនេះ ខ្ញុំក៏បានរៀនអំពីការដឹកនាំក្រុម ការធ្វើការងារជាក្រុម និងការធ្វើការជាមួយមនុស្សជាច្រើនប្រភេទ ហើយវាបង្រៀនខ្ញុំអោយយល់ថា ការងារសង្គម មិនមែនជារឿងដែលឃើញលទ្ធផលភ្លាមៗនោះទេ ប៉ុន្តែជាការងារដែលត្រូវការពេលវេលា និងការអត់ធ្មត់។

    នៅពេលខ្ញុំចូលសាកលវិទ្យាល័យ ខ្ញុំបានចូលរៀនខុសជំនាញតាមមិត្តភក្រដោយសារខ្វះព័ត៌មាន។ ក្រោយមក ខ្ញុំបានសម្រេចចិត្តបន្តទៅរៀនព័ត៌មានវិទ្យាមួយទៀត ដែលជាមុខវិជ្ជាដែលខ្ញុំចូលចិត្តតាំងពីដើមមក។ នៅទីនោះ ខ្ញុំបានឃើញមិត្តភក្រជាច្រើន ដែលរៀនព័ត៌មានវិទ្យា និងទទួលបានអាហារូបករណ៍ពីទីកន្លែងផ្សេងៗគ្នា ប៉ុន្តែមិនចេះសូម្បីតែបិទកុំព្យូទ័រអោយបានត្រឹមត្រូវ កាលនោះមានអ្នកខ្លះដកឌុយតែម្ដង គិតទៅយើងគិត មិនបានដូចឃើញជាក់ស្ដែង។ ដោយសារខ្ញុំចូលចិត្តអានទស្សនាវដ្តីបច្ចេកវិទ្យា និងមានបទពិសោធន៍ពីមុន ខ្ញុំក៏កើតចិត្តចង់ជួយមិត្តភក្រទាំងនោះ តាមរយៈការបង្រៀនដោយផ្ទាល់។

    ខ្ញុំបានបើកថ្នាក់រៀនកុំព្យូទ័រដំបូង នៅបណ្ណាល័យសាកលវិទ្យាល័យ ដើម្បីអោយអ្នកដែលមិនទាន់ចេះកុំព្យូទ័រ អាចមករៀនជាមួយខ្ញុំបាន។ ក្រោយមក ប្រហែលនៅឆ្នាំ ២០១០ ពេលខ្ញុំស្គាល់ហ្វេសប៊ុកដំបូង ខ្ញុំបានបន្តការចែករំលែកពីការបង្រៀនផ្ទាល់ ទៅជាការឆ្លើយសំណួរ និងដោះស្រាយបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យា នៅលើបណ្តាញសង្គម តាមរយៈក្រុមមួយឈ្មោះ «ចែកគ្នានិយាយ IT» និងការចូលរួមបង្កើតព្រឹត្តិការណ៍មួយមានឈ្មោះថា «ព្រឹត្តិការណ៍បើកទូលាយ»។ តាមរយៈការចែករំលែកតូចៗទាំងនេះ ខ្ញុំបានជួយមិត្តភក្រជាច្រើន ហើយក៏ធ្វើអោយមនុស្សមួយចំនួនចាប់ផ្តើមស្គាល់ខ្ញុំផងដែរ។

    ការចែករំលែកនៅលើបណ្តាញសង្គម បានបើកឱកាសអោយខ្ញុំទទួលបានឱកាសការងារ ហើយបន្តដំណើរមកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។ នេះហើយជាមូលហេតុ ដែលអោយខ្ញុំបានមកភ្នំពេញ និងបន្តការងារចែករំលែករបស់ខ្ញុំ។

    នៅឆ្នាំ ២០១២ ខ្ញុំបានមកដល់ភ្នំពេញ ហើយបានជួបសហគមន៍អ្នកសរសេរប្លក់។ ខ្ញុំបានបង្កើតប្លក់ផ្ទាល់ខ្លួន និងចូលរួមការងារសហគមន៍ជាច្រើន។ ការចែករំលែករបស់ខ្ញុំ នៅពេលនោះ ភាគច្រើនជាអត្ថបទ និងគន្លឹះតូចៗ។ ក្រោយៗមក ទម្រង់នៃការចែករំលែកក៏ផ្លាស់ប្តូរ ទៅជាការផលិតមាតិកានៅលើបណ្តាញសង្គម ដូចជា ហ្វេសប៊ុក យូធូប និងវេទិកាផ្សេងៗទៀត។ សម្រាប់ខ្ញុំ វាមិនមែនជារឿងថ្មីទេ គ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់នៃការចែករំលែកប៉ុណ្ណោះ។

    មិនថាជាអត្ថបទ ឬជាវីដេអូទេ គោលបំណងរបស់ខ្ញុំ នៅតែដដែល គឺការចែករំលែកចំណេះដឹងឌីជីថលទៅកាន់មនុស្សដែលកំពុងត្រូវការវា ពិសេសអ្នកចាស់ៗ ឬអ្នកនៅជនបទឆ្ងាយៗ ដែលមិនទាន់មានឱកាសយល់ច្បាស់អំពីឌីជីថល ដូចដែលខ្ញុំធ្លាប់ឆ្លងកាត់មក។

    ដូច្នេះ បើសួរខ្ញុំថា តើការផលិតមាតិកាវីដេអូ គឺជាចំណូលចិត្តរបស់ខ្ញុំមែនទេ ខ្ញុំនឹងនិយាយថា វាមិនមែនជាចំណូលចិត្តដាច់ដោយឡែកទេ។ អ្វីដែលខ្ញុំចូលចិត្តពិតប្រាកដ គឺការចែករំលែក។ វីដេអូ គ្រាន់តែជាវិធីមួយ ដែលអាចធ្វើអោយការចែករំលែកនោះ ទៅដល់មនុស្សច្រើនជាងមុនប៉ុណ្ណោះ។

    ពិតប្រាកដទៅ មិត្តភក្រដែលខ្ញុំបានរៀបរាប់មក គាត់ប្រហែលជាមិនបានដឹងសោះថា គាត់បានជួយខ្ញុំយ៉ាងណាទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ វាជាខ្ញុំខ្លួនឯងដែលបានរៀនសូត្រពីគាត់។ វាធ្វើអោយខ្ញុំយល់ថា យើងអាចរៀនសូត្រពីអ្នកណាម្នាក់បានគ្រប់ពេល គ្រប់កន្លែង ដោយមិនចាំបាច់ជាគ្រូ ឬជាអ្នកណែនាំផ្លូវការនោះទេ។

    ដោយសារតែការយល់ដូចនេះហើយ ខ្ញុំបានបន្តការចែករំលែកតាមគ្រប់ទម្រង់ ដែលខ្ញុំអាចធ្វើបាន ចាប់ពីការចែករំលែកដោយផ្ទាល់ ការសរសេរប្លក់ រហូតដល់ការផលិតវីដេអូ។ អ្វីៗទាំងនេះ មិនមែនកើតឡើងដោយចេតនាចង់បង្ហាញខ្លួនទេ ប៉ុន្តែកើតឡើងពីអ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រពីមិត្តភក្ររបស់ខ្ញុំ និងពីមនុស្សជុំវិញខ្ញុំ។

    ខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំក៏គ្រាន់តែជាមិត្តភក្រម្នាក់ដែរ មិត្តភក្រដែលយើងអាចរៀនសូត្រពីគ្នាទៅវិញទៅមក។ នេះហើយជាមូលហេតុ ដែលធ្វើអោយខ្ញុំនៅតែបន្តចែករំលែក រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

    ដោយក្ដីនឹករលឹក
    ជី សុផាត

  • សាច់រឿងខ្ញុំ និងការចូលរួមសហគមន៍បកប្រែភាសាខ្មែរ

    សាច់រឿងខ្ញុំ និងការចូលរួមសហគមន៍បកប្រែភាសាខ្មែរ

    បើត្រឡប់មកមើលអតីតកាលវិញ ប្រហែលជាមិនមានមនុស្សជាច្រើននឹកស្មានថា ការចាប់ផ្ដើមតូចៗមួយនៅឆ្នាំ២០១០ អាចនាំអោយខ្ញុំដើរមកដល់ផ្លូវដែលខ្ញុំកំពុងឈរនៅថ្ងៃនេះ។ កាលនោះ អ៊ីនធឺណិតមិនមែនជារឿងងាយស្រួលដូចសព្វថ្ងៃទេ ទាំងលទ្ធភាពប្រើប្រាស់ កាលនោះគឺប្រើអ៊ីនធើណិនៅតាមទូនៅឡើយ ភាគច្រើនកន្លែងអ៊ីនធើណិតនៅខេត្ត គឺកន្លែងខលទៅក្រៅប្រទេស។ កាលសម័យកាលខ្ញុំ ការស្រាវជ្រាវបច្ចេកវិទ្យា មិនមែនមានលទ្ធភាពចូល Yahoo, Google ឬ YouTube ទេ ប៉ុន្តែកើតឡើងលើទំព័រទស្សនាវដ្តីព័ត៌មានវិទ្យា សៀវភៅរបស់ វិទ្យាស្ថានបើកទូលាយ គម្រោង KhmerOS – Khmer Software Initiative សៀវភៅខ្លះមាននៅសាកលវិទ្យាល័យដែលខ្ញុំរៀន តែទស្សនាវដ្ដីខ្ញុំត្រូវសន្សំលុយរៀងរាល់ខែ ដើម្បីអាចទិញមកអាន ប្រហែលជា ៤០០០៛ – ៦០០០៛ ក្នុងមួយច្បាប់ ហើយមួយខែចេញមួយលេខ។

    នៅក្នុងទស្សនាវដ្តីសម័យខ្ញុំនោះ ខ្ញុំបានឃើញអ្វីដែលធ្វើអោយចិត្តខ្ញុំរំភើបខ្លាំង។ វាមិនមែនជាឧបករណ៍ថ្មី ឬបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ណាមួយទេ ប៉ុន្តែជាកម្មវិធីដែលប្រើប្រាស់ភាសាខ្មែរ ដូចជា “កម្មវិធីស្លឹករិត” “មកម្មវិធីមយូរា” និងកម្មវិធីជាច្រើនផ្សេងទៀត។ សម្រាប់មនុស្សម្នាក់ដែលធំឡើងជាមួយភាសាខ្មែរ ការឃើញភាសារបស់ខ្លួនមានទីតាំងនៅលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រ គឺជារឿងមានអត្ថន័យខ្លាំងណាស់។ វាមិនមែនគ្រាន់តែជាអក្សរនោះទេ ប៉ុន្តែជាការបញ្ជាក់ថា ភាសារបស់យើងអាចរស់នៅក្នុងពិភពបច្ចេកវិទ្យាបាន។

    ចាប់ពីពេលនោះមក ខ្ញុំមិនត្រឹមតែប្រើកម្មវិធីទាំងនោះទេ ប៉ុន្តែចាប់ផ្ដើមសួរខ្លួនឯងថា “នរណាជាអ្នកធ្វើវា?” “តើអ្នកនៅពីក្រោយសាច់រឿងទាំងនេះជានរណា?”។ ការចង់ដឹងនេះបាននាំអោយខ្ញុំស្រាវជ្រាវ បន្តសួរ បន្តអាន រហូតស្គាល់មនុស្ស និងក្រុមដែលកំពុងធ្វើការងារមូលដ្ឋានីយកម្ម ឬ localization សម្រាប់ភាសាខ្មែរ។

    ដំណើរនេះកាន់តែរំភើបខ្លាំងនៅឆ្នាំ២០១២ ពេលដែលខ្ញុំមានឱកាសមកភ្នំពេញ និងចូលរួមកម្មវិធី BarCamp Phnom Penh ២០១២ ជាលើកដំបូង ក្នុងនាមជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត។ វាមិនមែនគ្រាន់តែជាព្រឹត្តិការណ៍បច្ចេកវិទ្យាទេ ប៉ុន្តែជាកន្លែងដែលខ្ញុំបានជួបមនុស្សដែលខ្ញុំធ្លាប់អានអំពីពួកគាត់ តាមទស្សនាវដ្តី និងអ៊ីនធឺណិត។ ការសន្ទនាផ្ទាល់ បច្ចេកវិទ្យា ពីនេះពីនោះ អំពី localization ការបកប្រែជាសហគមន៍ និងអនាគតភាសាខ្មែរក្នុងបច្ចេកវិទ្យា បានធ្វើអោយខ្ញុំយល់ថា នេះអ្វីដែលខ្ញុំរីករាយនិងធ្វើដើម្បីសហគមន៍ និងសង្គមជាតិរបស់ខ្ញុំ ដែលខ្ញុំអាចចូលរួមបាន។

    កាលនោះ បរិយាកាសសហគមន៍ពិតជាមានភាពហ៊ឺហា និងពោរពេញដោយសុទិដ្ឋិនិយម។ ស្រុកខ្មែរយើងមានអ្នកតំណាងគម្រោង Mozilla ដែលធ្វើអោយមនុស្សជាច្រើនមានក្តីសង្ឃឹមថា ភាសាខ្មែរ និងសហគមន៍បកប្រែអាចទៅឆ្ងាយជាងនេះ។ ទោះបីជាការចូលរួមជាផ្លូវការនៅពេលនោះនៅមានកម្រិត ក៏វាបានដាក់គ្រាប់ពូជមួយនៅក្នុងចិត្តខ្ញុំហើយ។

    រហូតដល់ឆ្នាំ២០១៦ ការចូលរួមសហគមន៍បកប្រែបានចាប់ផ្ដើមបើកទូលាយជាងមុន និងនៅឆ្នាំ២០២០ ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ខ្ញុំបានចូលរួមពេញលេញ។ ចាប់ពីពេលនោះមក ការបកប្រែមិនមែនជារឿងសាកល្បង ឬចូលរួមតាមចិត្តទៀតទេ ប៉ុន្តែជាការងារស្ម័គ្រចិត្តដែលមានការទទួលខុសត្រូវ មានស្តង់ដារ និងត្រូវការការសហការជាមួយអ្នកដទៃ។ ពាក្យមួយៗដែលបកប្រែ មិនមែនគ្រាន់តែត្រឹមត្រូវតាមវចនានុក្រមទេ ប៉ុន្តែត្រូវសមស្របនឹងបរិបទ វប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ពិតប្រាកដរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ខ្មែរ។

    អ្វីដែលខ្ញុំបានរៀនសូត្រពីដំណើរនេះ គឺការយល់ថា ភាសា និងបច្ចេកវិទ្យាមិនអាចដាច់ពីគ្នាបានទេ។ បើគ្មានភាសា បច្ចេកវិទ្យានឹងក្លាយជារឿងឆ្ងាយសម្រាប់មនុស្សភាគច្រើន ហើយបើគ្មានបច្ចេកវិទ្យា ភាសាក៏អាចត្រូវគេបំភ្លេចនៅក្នុងពិភពឌីជីថល។ ការបកប្រែជាសហគមន៍ បានបង្រៀនខ្ញុំអំពីការធ្វើការជាក្រុម ការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមក ការពិភាក្សាដោយហេតុផល និងការយល់ថា មិនមានចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយសម្រាប់ពាក្យទាំងអស់នោះទេ។

    នៅថ្ងៃនេះ ពេលខ្ញុំមើលត្រឡប់ទៅវិញ ខ្ញុំមិនឃើញតែការបកប្រែពាក្យៗទេ ប៉ុន្តែឃើញដំណើរមួយដែលបានបង្កើតអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្ញុំក្នុងពិភពឌីជីថល។ វាជាដំណើរដែលចាប់ផ្ដើមពីទស្សនាវដ្តី IT មួយក្បាល បន្តមកជាសហគមន៍ បន្តមកជាការចូលរួមយ៉ាងសកម្ម និងបន្តទៅជាការទទួលខុសត្រូវចំពោះភាសាខ្មែរ។ ដំណើរនេះមិនទាន់ចប់ទេ ហើយខ្ញុំជឿថា នៅពេលដែលមានមនុស្សថ្មីៗចូលរួម សាច់រឿងនៃភាសាខ្មែរ ក្នុងបច្ចេកវិទ្យា នឹងត្រូវសរសេរបន្តទៅមុខទៀត។

    បច្ចុប្បន្ននេះខ្ញុំនៅតែបន្តការបកប្រែ និងក្លាយជាអ្នកជួយតម្រង់ផ្លូវក្នុងការបកប្រែសម្រាប់ជំនាន់ក្រោយ

    មកស្ដាប់សាច់រឿងទាំងអស់នោះ៖​


    តំណចូលរួមបកប្រែ៖ ចុចទីនេះ

    តាមដានសហគមន៍​ ក្រុមតេឡេក្រាម